© Aleksey Nikolskyi / Sputnik
Mặc dù Nga đã ký tham gia Quy chế Rome để thành lập Tòa án Hình sự Quốc tế nhưng Moscow chưa phê chuẩn quy chế này.
"Theo thông tin mà chúng tôi nhận được, tình hình ở Crimea và Sevastopol là tương đương với một cuộc xung đột vũ trang quốc tế giữa Ukraine và Liên bang Nga. Liên bang Nga đã dùng quân đội của mình để giành quyền kiểm soát một phần lãnh thổ Ukraine mà không có sự đồng ý của chính phủ Ukraine", theo báo cáo từ công tố viên ICC Fatou Bensouda.
Trong thông cáo báo chí của Bộ Ngoại giao Nga trước sự kiện này, cho biết: "Tòa ICC không đạt được kỳ vọng và ICC cũng không trở thành một định chế đại diện cho công lý quốc tế thực sự có tính độc lập".
Cơ quan ngoại giao Nga mô tả hoạt động của ICC mang tính một chiều và thiếu hiệu quả. Moscow chính thức rút khỏi Quy chế Rome theo lệnh của Tổng thống Putin.
Nga rút khỏi văn kiện sáng lập ICC sau khi tòa án này liên tục ra hai phán quyết gây bất lợi cho Nga trong cuộc xung đột tại Gruzia hồi năm 2008 và việc Nga sáp nhập Crimea năm 2014.
Moscow cho rằng ICC đã lờ đi hành động gây hấn của Gruzia tại Nam Ossectia - khu vực thân Nga và ly khai khỏi Gruzia - trong cuộc chiến tranh chớp nhoáng năm 2008.
Vì Nga chưa phê chuẩn Quy chế Rome nên nhiều nhà bình luận cho rằng việc Moscow tuyên bố rút khỏi quy chế này chỉ mang tính biểu tượng, có cũng như không, tuy nhiên cá nhân người viết cho rằng hành động của Moscow có ý nghĩa chính trị rất lớn với cả Nga và phương Tây. Tại sao vậy?
Putin lật tẩy chiêu trò chính trị hoá pháp luật của Mỹ và phương Tây
Có thể thấy rằng hiệu quả của "diễn biến hoà bình" đã giúp cho Mỹ và đồng minh có thể can thiệp vào tình hình nội trị của các nước thù địch một cách dễ dàng và quá hiệu quả.
Hàng loạt chính quyền ngã gục trước tác hiệu của "công cụ lật đổ" nguy hiểm này. Washington và các đồng minh chỉ phải bỏ ra chi phí quá ít cho những "chiến công lẫy lừng" ấy.
Với những chiến thắng dễ dàng "không tốn một đồng xu, một viên đạn", khiến Washington ngày càng gia tăng tỷ lệ nghịch giữa "củ cà rốt Mỹ" và "cây gậy của Washington" - Cây gậy ngày một to, còn củ cà rốt ngày một nhỏ.
Trong thế giới đơn cực xoay quanh trục Mỹ điều đó khiến cho sức mạnh Mỹ và đồng minh có thể "đánh đông dẹp bắc", củng cố vị thế thống soái của mình.
Tuy nhiên, qua thời gian thì những đồng minh mới, những đối tác cũ nhận ra họ chỉ là "bị bông" cho sức mạnh phương Tây, điều đó khiến cho vị thế và vai trò của Mỹ và đồng minh bị đe doạ.
Đặc biệt những lực lượng bị "diễn biến hoà bình" của họ lật đổ thì ngày càng có cơ hội trở lại nắm giữ quyền lực vì người dân các nước nhận rõ sự thật phía sau "củ cà rốt" mà phương Tây trưng ra.
Trước mối nguy đó, phương Tây phải tìm ra giải pháp tận diệt "những thế lực thù địch" ấy và pháp luật hoá chính trị là một giải pháp tuyệt với. Những thủ đoạn chính trị bỉ ổi có thể bị lên án, nhưng nếu nó được pháp luật hoá, trở thành những chứng cứ cho lập luận của cơ quan công tố và là cơ sở khép tội của cơ quan xét xử thì nó lại được "rửa sạch" ngay.
Và đó được xem là nguyên nhân cho sự ra đời của Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC). Để che chắn mục đích của mình, khi xây dựng quy chế thành lập ICC, những tác giả của nó đưa việc phát huy giá trị của công lý quốc tế vào làm nền tảng, thể hiện tính độc lập của định chế này, nhằm lôi kéo nhiều "thế lực thù địch" tham gia. Nga đã tham gia và xem xét thực tế hoạt động của ICC để phê chuẩn quy chế.
Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, các tác giả và những đồng bảo trợ thì lại nhanh chóng rút khỏi quy chế, khiến cho họ có thể miễn nhiễm với tác hại do công cụ mà chính họ sáng tạo ra. Đơn cử là Mỹ. Ban đầu Washington đã ký kết quy chế Rome dưới thời chính quyền Bill Clinton, nhưng sau đó lại rút khỏi quy chế này dưới thời chính quyền George W Bush.
Từ đó ICC trở thành công cụ pháp lý chỉ áp dụng cho những tiểu quốc có đối nghịch với phương Tây hay những thực thể chính trị có thể lật ngược thế cờ chính trị của phương Tây tại những quốc gia có phản ứng tiêu cực với tỷ lệ nghịch giữa "cây gậy và củ cà rốt" của họ. Điều đó khiến Trung Quốc và Ấn Độ từ chối thẳng thừng ICC.
Việc Moscow kiên nhẫn bám đuổi quy chế Rome chứng tỏ Nga đã cố gắng tìm kiếm công lý ở Toà án Hình sự Quốc tế, song thực tế chứng minh ICC không phải là phiên bản của nó trong quy chế Rome, vì vậy Kremlin rút khỏi quy chế ấy.
Động thái của Moscow tuy chỉ là một hành động nhất thời nhưng sẽ gây ra những hậu quả chính trị rất lớn cho phương Tây. Đó là sẽ có nhiều quốc gia rút khỏi quy chế Rome và ICC sẽ đến lúc chầm dứt sự tồn tại - công cụ chính trị hoá pháp luật sẽ bị vô hiệu hoá.
Putin ngăn chặn việc lợi dụng chính trị hoá pháp luật, tạo những bàn cờ chính trị mới trên thế giới
Toà án Hình sự Quốc tế được thành lập nhằm thực hiện truy tố và xét xử tội phạm quốc tế khi phạm phải bốn tội danh là : tội diệt chủng, tội ác chống lại loài người, tội ác chiến tranh và tội ác xâm lược.
Khi Nga rút khỏi quy chế Rome, công tố viên trưởng của ICC đã cho biết : "Chúng ta đang mắc nợ thế hệ tương lai không, do đó bà không từ bỏ ICC".
Trong lịch sự nhân loại, Toà án Quốc tế xử tội ác chiến tranh, chống lại loài người chỉ được mở ra sau Thế chiến II, nhằm xét xử những phần từ phạm tội ác trong cuộc chiến tranh đẫm máu này. Sau khi việc xét xử hoàn tất thì toà án cũng chấm dứt sự tồn tại. Ngày nay, một Toà án Hình sự Quốc tế ra đời và tồn tại không xác định thời gian, chứng tỏ nó là một công cụ cảnh báo nguy hại cho những thế lực ây tội ác mà sẽ được quốc tế hoá trong truy tố và xét xử.
Trong khi Toán án xét xử tội ác chiến tranh được thành lập sau khi những thực thể gây tội ác đã bị tước bỏ quyền lực, nay ICC tồn tại không thời hạn sẽ khiến cho nhiều thực thể đang nắm giữ quyền lực sẽ bị tước bỏ quyền lực, bị bắt giữ và truy tố, xét xử nếu họ bị chứng minh là phạm tội ác. Đây là một điều hết sự nguy hại cho chủ quyền quốc gia, lợi ích dân tộc.
Điều đó chứng tỏ ICC là công cụ của việc chính trị hoá pháp luật và chắc chắn sẽ có nhiều bàn cờ chính trị được vẽ ra, sắp đặt lại tại một quốc gia, khu vực, thậm chí cả trên thế giới, sau khi ICC thực hiện công việc của mình đối với một quốc gia có chủ quyền và quyền lực nhân dân được uỷ thác theo cơ chế.
Đó là lý do mà nhiều quốc gia tại châu Phi đã rút khỏi ICC như Nam Phi, Burundi và Gambia, các nước châu Phi khác như Kenya, Namibia và Uganda cũng đang xem xét rút khỏi định chế pháp lý này, sau khi có quá nhiều nhân vật chính trị tại lục địa đen bị ICC truy tố và xét xử. "Tham quyền cố vị" đang bị xem là trào lưu của lãnh đạo nhiều nước châu Phi, nhất là khu vực trung Phi và điều đó khiến nguy cơ họ phải đối mặt với ICC là rất lớn.
Quyền lực nhân dân sẽ phải được thực thi qua cơ chế uỷ nhiệm quyền lực, song với công cụ ICC thì đời sống chính trị tại các quốc gia có thể gặp sóng gió, thậm chí sẽ có một bàn cờ chính trị mới được sắp xếp lại, nếu bỗng dưng những thực thể chính trị quyền lực tại quốc gia ấy nhận được trát hay tống đạt của ICC.
Do vậy, khi Putin rút khỏi ICC, kéo theo các quốc gia khác cũng rời khỏi định chế pháp lý quốc tế này, từ đó sẽ ngăn chặn việc lợi dụng ICC thực hiện những hành động chính trị hoá pháp luật, can thiệp vào tình hình nội trị của các nước, tạo ra những bàn cờ chính trị mới theo ý đồ các tác giả của Quy chế Rome và ICC.
Nhận xét: Xem thêm: Tổng thống Sudan: Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) là "một công cụ thực dân mới"