Gaddafi
Vì bất bình với cách quản lý của Tổng thống Gaddafi và cũng không chấp nhận Libya đổi thay theo kế hoạch của Saif Al-Islam - người được cho là kế thừa quyền lực "nhà độc tài"- một số bộ tộc ở Libya đã nổi dậy chống chính quyền trung ương.
Cuộc nồi dậy nhanh chóng chuyển thành cuộc xung đột vũ trang và đến ngày 15/2/2011 thì biến thành cuộc nội chiến tại Libya. Các bộ lạc hy vọng khi lật đổ được "chế độ độc tài" thì quyền lợi của họ sẽ bình đẳng trong một đất nước tự do.
Nhận xét: Rút ra từ diễn biến cuộc chiến tại Syria, có nhiều khả năng cái gọi là "cuộc nội chiến" hay "nổi dậy" ở Libya đã được kích động và "dẫn dắt" bởi các nước phương Tây để có cớ cho họ can thiệp sau đó.
Xem thêm: Email do Wikileaks tiết lộ cho thấy Hillary bơm tiền, vũ khí cho al-Qaeda để lật đổ chính quyền Libya, Syria
Vốn coi Gaddafi như "lãnh chúa châu Phi" nên nội chiến nổ ra là cơ hội cho phương Tây "xoá độc tài - gieo dân chủ" cho Libya. Vì vậy, khi Gaddafi đàn áp nổi dậy, NATO đã nhanh chóng hành động, ngăn chặn phạm tội ác chiến tranh.
Nhận xét: Theo những số liệu đáng tin cậy, hành động "ngăn chặn tội ác chiến tranh" của NATO đã giết hại 600.000 người Libya (10% dân số Libya lúc đó).
Xem thêm: Thảm sát của NATO: James và Joanne Moriarty phơi bày sự thật về những gì xảy ra tại Libya
Thế là trước sức mạnh của cả hai lực lượng "nội công, ngoại kích", chế độ Gaddafi nhanh chóng sụp đổ và chính thức khép lại một triều đại bằng cái chết của Gaddafi vào một buổi chiều buồn, cuối tháng 10/2011 tại thị trấn Sirte.
"Khi Gaddafi bị lật đổ đã có cảnh hân hoan tại Libya. Song sự mừng vui chỉ diễn ra chưa đầy một tháng, khi dư âm chiến thắng qua đi, cuộc sống thiếu thốn ập đến mà không biết dựa vào đâu, người Libya mới giật mình khi nghĩ về quá khứ", theo BBC.
Đến nay đã 6 năm Tổng thống Gaddafi bị giết chết trong một cuộc nổi dậy đẫm máu và kinh hoàng, những người tham gia vào việc "xoá độc tài" vẫn chưa thể định hình được một chế độ chính trị - xã hội tại Libya.
Còn lực lượng "gieo dân chủ" cho Libya thì - theo nhận định của Tạp chí Mỹ Foreign Policy Journal - đã biến đất nước Libya thời hậu Gaddafi đã trở thành thiên đường cho những chiến binh Hồi giáo và là thị trường nô lệ của thế kỷ 21.
Đất nước Libya vẫn đang bị xâu xé bởi xung đột phe phái, xã hội bất ổn và đầy bạo lực, người dân không có việc làm, cuộc sống thiếu thốn và phải dời bỏ quê hương đi tìm miền đất hứa. Phải chăng đó là mục đích thực sự của việc lật đổ chế độ Gaddafi?
Sống trong quốc gia có chủ quyền mà người dân Libya như ở trên hoang đảo
Reuters ngày 26/10 đưa tin, nhiều người dân tại Thủ đô Tripoli của Libya phải khoan các vỉa hè để hy vọng có thể tiếp cận nguồn nước ngầm trong sự tuyệt vọng, sau khi các vòi nước gia đình và công cộng không có một giọt nước trong nhiều ngày.
Hệ thống cung cấp nước của Tripoli sau nhiều năm bỏ bê đã bị tắt nguồn nước để bảo dưỡng khẩn cấp hồi đầu tháng 10. Tuy nhiên, một nhóm vũ trang đã phá hoại hệ thống cấp nước khiến cho nỗi thống khổ của người dân Tripoli kéo dài thêm.
"Khủng hoảng nước sinh hoạt là biểu tượng rõ nhất cho sự thất bại của chính quyền một quốc gia vốn từng thuộc hàng giàu có ở Bắc Phi - Trung Đông, song đã kết thúc khi nhà lãnh đạo Gaddafi bị lật đổ vào năm 2011", Reuters bình luận.
Theo hãng tin Anh, đối với người dân Libya lúc này thì chiến tranh không là nghĩa lý gì so với mất điện và thiếu nước, mà nguyên nhân là do các nhóm vũ trang tranh giành sự kiểm soát nguồn dầu thô và cơ sở hạ tầng yếu kém.
Tuần trước, hệ thống cung cấp nước từ sông Great Man Made của chế độ Gaddafi, một hệ thống đường ống bơm nước dưới sa mạc phía nam của Libya đến các khu vực ven biển như Tripoli xây dựng vào năm 1996, đã được tận dụng.
"Song sau đó một nhóm vũ trang đã tấn công dẫn đến việc đóng cửa ba nhà máy và 24 điểm cung cấp nước", ông Tawfiq Shwehaidi, Giám đốc Great Man Made River tại thành phố miền đông Benghazi cho biết.
"Có những lúc chúng tôi không có một giọt nước sinh hoạt trong hơn mười ngày trời, vậy mà chính phủ không làm được gì để có thể thay đổi tình hình", ông Nasser Said, một cư dân ở quận Ben Ashour của Tripoli, thể hiện sự thất vọng.
Theo ông Nasser Said, vì không thể chờ đợi gì ở chính phủ nên ông đã thuê máy phát điện để khoan một số điểm sâu tới 31 mét để hy vọng tìm ra mạch nước ngầm có thể đảm cuộc sống cho những căn hộ trong khu dân cư của ông.
"Không có nước sinh hoạt, không có điện thắp sáng, chúng tôi sống trong một đất nước nhưng chẳng khác gì sống trên một hoang đảo. Vì vậy phài tìm nguồn nước, điều mà chúng tôi đã không phải nghĩ tới từ hơn 20 năm trước", ông Said cho biết.
Phương Tây bất lực, còn người Libya ngày càng nuối tiếc "chế độ độc tài"
Chính phủ Đoàn kết Quốc gia Libya (GNA) - thực thể chính trị được các cường quốc phương Tây nặn ra trái nguyên lý - đã phải vật lộn để thể hiện quyền lực của mình kể từ khi trở về Thủ đô Tripoli vào tháng 3/2016, song đã hoàn toàn thất bại.
Về mặt pháp lý, GNA đã bị Toà án Tối cao Libya bác bỏ tính pháp lý, nghĩa là hiện nay GNA đang tồn tại bất hợp pháp tại Libya. Còn về mặt chức năng một nhà nước, GNA cũng không thể hiện được trong đáp ứng nhu cầu cuộc sống của người dân.
Tại Thủ đô Tripoli, xung đột giữa các nhóm vũ trang được cho là đã giảm đi nhiều từ đầu năm tới nay khi một số nhóm vũ trang đã có sự liên kết với GNA, song chính phủ được LHQ hậu thuẫn này vẫn không thể làm được gì để cải thiện tình hình.
Các dịch vụ y tế công cộng đã trở thành thảm hoạ, lạm phát thì tăng vọt khiến cho cuộc sống người dân rơi vào khủng hoảng. Đặc biệt, năm học mới không thể bắt đầu khi giáo viên bị nợ tiền lương nhiều tháng trời.
Ông Naji Assaed, người đứng đầu Cơ quan Quản lý Nước của Libya, cho biết: "Libya không có ngân sách nhà kể từ năm 2011, ngoại trừ viện trợ khẩn cấp. Đó là sự thật khó khăn về tài chính của chính phủ Libya", Reuters tường thuật.
Theo ông Assaed, chi tiêu của chính phủ, tiền lương công chức trước đây dưới chế độ Gaddafi không bao giờ trở thành vấn đề đối với ngân sách nhà nước. Song điều đó chỉ còn là ký ức với người Libya.
Rõ ràng, cho đến lúc này - 6 năm đã trôi qua kể từ khi "gai Gaddafi" được nhổ bỏ - phương Tây cho thấy thực sự bất lực trước tình hình hỗn loạn và khó khăn tại Libya, còn người dân Libya thì ngày càng nuối tiếc "chế độ độc tài".
Như ông Karim Mohamed, một thợ may ở Libya từng cho biết: "Ở Libya trước đây, tất cả mọi người đều hạnh phúc. Ở Mỹ, có những người ngủ dưới gầm cầu, trong khi ở Libya không bao giờ có điều ấy".
Ông Mohamed khẳng định: "Ở Libya trước đây không có phân biệt đối xử, không có vấn đề gì cả. Công việc rất tốt và do đó có tiền. Cuộc sống của tôi tất cả là nhờ vào Gaddafi - Đấng Cứu thế của châu Phi".
Nhận xét: Xem thêm về đất nước Libya trước khi được NATO "reo rắc dân chủ": Mười điều bạn không biết về cái gọi là chế độ độc tài của Gaddafi ở Libya
Còn ông Eliyas Yahya, một Lãnh tụ Hồi giáo địa phương thì bức xúc tự vấn: "Vì điểm gì mà người ta giết Gaddafi? Người ta giết một người để giải quyết vấn đề và bây giờ thì vấn đề còn tồi tệ hơn. Tại sao giết Gaddafi?", BBC tường thuật.
Thực tế 6 năm qua cho thấy, trong cuộc sống tại Libya thời hậu Gaddafi, người dân quốc gia Bắc Phi này chỉ có ba lựa chọn để có thể đảm bảo cuộc sinh tồn trong bối cảnh cái nghèo luôn đeo đuổi và cái chết thì luôn rình rập.
Thứ nhất, những người có tư tưởng cực đoan thì chọn bạo lực làm lẽ sống và súng đạn làm phương tiện kiếm sống, từ đó họ trở thành những kẻ khủng bố đang hoành hành trên đất nước mình và cả ở các nơi khác trên thế giới.
Thứ hai, những người không chịu đựng nổi sự khắc nghiệt của cuộc sống tại Libya thì chọn rời bỏ quê hương đì tìm miền đất hứa ở phương trời xa với hy vọng mong manh cho sự đổi đời trong một hành trình gian nan và đầy nguy hiểm.
Thứ ba, những người không thể tự đổi thay thì đành chờ đợi một phép màu giúp họ đổi thay số phận và trong những cơn mơ não nề, họ hoài niệm về cái xã hội được "cai trị bởi chế độ độc tài Gaddafi".
Như vậy, ước vọng "xoá độc tài - gieo dân chủ" cho Libya qua việc lật đổ chế độ Gaddafi chỉ là "giấc mơ hoang với nhiều cơn ác mộng" của Mỹ và phương Tây cũng như những lực lượng nổi dậy chống chính quyền Gaddafi được phương Tây bảo trợ.
Nhận xét Độc giả
Bản tin Email