© REUTERS/Stringer

Ai tạo ra khủng bố?

Khủng bố tiếp tục trở thành chủ đề nóng, nhất là khi các vụ tấn công liên tiếp xảy ra tại một nước phương Tây như Anh, đồng minh thân cận bậc nhất của Mỹ.

Sau các vụ khủng bố này, một lần nữa những cáo buộc cho rằng chính phương Tây phải chịu trách nhiệm cho sự xuất hiện của chủ nghĩa khủng bố lại được nhắc lại.

Các cơ quan tình báo phương Tây, mà trên hết là Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA), đã khơi nguồn cho chủ nghĩa khủng bố vì CIA đã đào tạo và trang bị cho những "chiến binh thánh chiến" đầu tiên người Afghanistan, những người sau đó đã có mặt ở hầu hết các nước Hồi giáo và Arab.

Trong những năm 1970-1980, CIA đã cung cấp loại tên lửa vác vai Stingers nổi tiếng (một loại vũ khí giết người) cho các nhóm thánh chiến Afghanistan.

Quân đội Philippines cho biết có 13 lính hải quân thiệt mạng và ít nhất 40 binh sĩ khác bị thương trong các cuộc giao tranh dữ dội tại TP Marawi tối 9-6 (giờ địa phương). Đây là tổn thất lớn nhất từ trước đến nay của quân đội Philippines.

Tư lệnh Hải quân Emmanuel Salamat xác nhận con số thương vong với đài GMA News hôm 10-6 và cho biết lực lượng chính phủ đã giao tranh với nhóm phiến quân Maute suốt 16 giờ tại xã Lilod Madaya.

GMA News đưa tin nhóm phiến quân thân IS được trang bị súng chống tăng và các thiết bị nổ tự tạo trong cuộc chiến. Ngoài ra, chúng còn được lực lượng bắn tỉa yểm trợ.

Cơ quan chức năng Philippines tin rằng các tay súng cũng bị thương vong trong cuộc đụng độ. Trận chiến ngày 9-6 nâng tổng số cảnh sát và binh sĩ thiệt mạng ở Marawi lên 58 người.

Thủ tướng Anh, bà Theresa May, vừa cho biết bà sẽ thành lập một chính phủ với sự hậu thuẫn của đảng DUP (Democratic Unionist Party, Đảng Dân chủ Thống nhất - đảng chính trị lớn nhất tại Bắc Ailen có đường lối thân Anh, hiện đã thắng 10 ghế tại Bắc Ailen) để có thể đem lại sự ổn định cho tương lai.

Sau khi tới Cung điện Buckingham gặp Nữ hoàng Anh, bà nói chỉ đảng của bà có "quyền hợp pháp" cầm quyền, bất chấp việc đảng này đã thiếu mất 8 ghế để đạt quá bán tại Quốc hội. Bà cho biết bà sẽ cùng với những người "bạn" của bà thuộc đảng DUP "xúc tiến" về Brexit, quá trình rời khỏi Liên hiệp châu Âu (EU).

Tuy nhiên đảng Lao động nói họ "thực sự là người chiến thắng" trong khi đảng Dân chủ Tự do thì nói bà May tiếp tục lãnh đạo là "đáng xấu hổ".

Đảng Bảo thủ cần 326 ghế để chiếm quá bán nhưng với 649 đơn vị bầu cử đã công bố kết quả kiểm phiếu trong tổng số 650 đơn vị bầu cử, nó cho thấy đảng này thiếu số ghế cần thiết tại Quốc hội và phải dựa vào đảng DUP để tiếp tục cầm quyền.

Sputnik dẫn thông báo từ Điện Kremlin cho biết, cuộc gặp giữa Ngoại trưởng Nga và người đồng cấp Qatar diễn ra vào ngày 10/6 sẽ thảo luận về các căng thẳng ngoại giao giữa Qatar và một số nước Arabia. Thông báo phát đi vào thứ 6 cho biết, "hai bên sẽ thảo luận về căng thẳng ngoại giao giữa Qatar và một số nước Arabia".

Rõ ràng, chuyến thăm Nga của Ngoại trưởng Qatar trong thời điểm các nước vùng Vịnh cô lập Doha đã thể hiện hoàn toàn ý đồ ngoại giao của ông Muhamad ben Abdurahman Al Tani.

Ngoại trưởng Qatar đã bày tỏ quan điểm cho rằng tôn trọng các biện pháp ngoại giao để giải quyết căng thẳng hiện nay và các biện pháp quân sự sẽ không bao giờ được sử dụng để giải quyết vấn đề.

"Chúng tôi sẽ không bao giờ đầu hàng, chúng tôi có sự độc lập trong chính sách đối ngoại", Ngoại trưởng Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani nói.

Trong cuộc điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ ngày 8/6, cựu Giám đốc Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) James Comey đã đưa ra các tiết lộ chấn động về chính quyền Donald Trump trong vụ điều tra liên quan tới Nga.

Trong đó, ông Comey - người bất ngờ bị sa thải hồi tháng 5 sau 4 năm giữ chức vụ - đưa ra lời khai bằng văn bản chi tiết về 5 cuộc gặp gỡ với Tổng thống Trump. Tài liệu đó đã xác nhận hầu như mọi báo cáo trước đây về các hoạt động trao đổi của họ. Quan trọng nhất, nó đã xác định rằng Tổng thống Trump đã yêu cầu ông Comey cam kết trung thành và phải chứng tỏ sự trung thành đó bằng cách từ bỏ cuộc điều tra của FBI đối với cựu Cố vấn An ninh Quốc gia Michael Flynn trong bê bối quan hệ với chính phủ Nga.

Trong buổi làm việc, Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ cũng đã dành 3 tiếng để làm rõ các chi tiết trong lời kể của cựu Giám đốc FBI Comey, động cơ đằng sau hành động của ông, các lời khai của ông về động cơ của Tổng thống Mỹ và bê bối thư điện tử của bà Hillary Clinton.

Theo Tạp chí New York Magazine, dưới đây là những điểm đáng chú ý trong lời khai của ông James Comey:

Đảng Bảo thủ của Thủ tướng Anh Theresa May đã chắc chắn mất thế đa số trong cuộc bầu cử hạ viện Anh ngày 8/6 và không thể tự thành lập chính phủ.

Theo Reuters, trong số 643/650 ghế nghị sĩ đã được công bố, đảng Bảo thủ chỉ chiến thắng ở 313 ghế, dù là đảng có nhiều ghế nhất nhưng chắn chắc không đủ quá bán để tự thành lập chính phủ. Công đảng, đối thủ lớn nhất của đảng Bảo thủ, thắng 260 ghế.

Vào thời điểm Anh bắt đầu đàm phán rời khỏi Liên minh châu Âu (EU) chỉ còn 10 ngày, hiện vẫn chưa rõ các đảng nào sẽ liên minh thế nào để thành lập chính phủ và định hướng cho quá trình rời khỏi EU.

Thủ tướng Theresa May đang đứng trước áp lực từ nhiều phía phải từ chức tuy nhiên bà thể hiện không có ý định này. Lãnh đạo Công đảng Jeremy Corbyn kêu gọi May từ chức sau khi đã làm "mất phiếu bầu, mất sự ủng hộ và mất niềm tin".

Chính phủ mới của Hàn Quốc đã tuyên bố tạm dừng triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD), hệ thống quân sự gây căng thẳng với Trung Quốc và khiến Triều Tiên tức giận.

Một quan chức Hàn Quốc hôm qua (7/6) cho CNN biết, mặc dù Seoul sẽ không rút lại hai bệ phóng của hệ thống THAAD đã đi vào hoạt động, song bốn bệ phóng tiếp theo sẽ chỉ được triển khai cho đến khi có "một đánh giá toàn diện về tác động đối với môi trường được hoàn thành".

Cụ thể, ngày 7/6, Văn phòng Tổng thống Hàn Quốc thông báo việc triển khai Hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối tại nước này cần phải tạm dừng để chờ đánh giá toàn diện tác động môi trường. "Chúng tôi không nói 2 giàn phóng tên lửa đã được lắp đặt sẽ bị tháo dỡ. Tuy nhiên, những phần chưa được lắp đặt sẽ phải chờ đợi", Yonhap dẫn lời một quan chức cấp cao của Nhà Xanh cho hay.

Trong quá trình tranh cử, tân Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in đã kêu gọi ngừng triển khai hệ thống THAAD và mọi quyết định về tương lai của hệ thống phòng vệ tên lửa này cần phải được xem xét lại trước Quốc hội.

CNN ngày 8/6 dẫn lời quan chức Mỹ cho biết, Bộ Quốc phòng Qatar ngày 5/6 đã gửi thông điệp tới chính phủ các nước Ả rập Saudi, Các tiểu vương quốc Ả rập thống nhất (UAE), Bahrain tuyên bố sẽ nhấn chìm bất cứ chiến hạm nào của các nước này nếu xâm phạm lãnh hải của Doha.

Đồng thời, nguồn tin này tiết lộ, Qatar đang tăng cường hoạt động quân sự, quân đội nước này đã được đặt trong tình trạng báo động cao nhất giữa bối cảnh hàng loạt nước láng giềng tuyên bố chấm dứt quan hệ.

Theo đó, 16 chiếc xe tăng Leopard đã được xuất kho để đưa vào phục vụ chiến dịch trong trường hợp Doha bị tấn công quân sự.

Tuy nhiên, kênh truyền hình Al-Jazeera (Qatar) dẫn báo cáo từ Bộ Quốc phòng bác bỏ thông tin "quân đội được đặt trong tình trạng báo động cao" và khẳng định: "Bộ Quốc phòng luôn chú trọng bảo vệ biên giới theo mọi hướng - đất liền, mặt biển và bầu trời - 24 giờ một ngày, mỗi ngày trong năm".

Tính đến ngày 7-6-2017, đã có 8 nước đột ngột tuyên bố cắt đứt quan hệ ngoại giao với Nhà nước Qatar gồm Ai Cập, Arabia Saudi, Bahrain, Các tiểu vương quốc Ả rập thống nhất (UAE), Yemen (chính quyền của tổng thống Ali Abdullah Saleh), Libya (Hội đồng chuyển tiếp quốc gia) và 2 quốc gia không thuộc vùng Vịnh là Maldive (ở giữa Ấn Độ Dương) và Mauritania (Tây Phi). Sự việc đã làm dậy sóng dư luận vì biến cố này xảy ra ngay sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đến thăm một số quốc gia vùng Vịnh và dự phiên họp thường kỳ của Hội đồng Hợp tác các nước Arab vùng Vịnh. Cuộc khủng hoảng ngoại giao lớn chưa từng có ở vùng Vịnh kể từ năm 1991 đến nay đã buộc các nhà nghiên cứu chính trị quốc tế phải tìm hiểu nguyên nhân đích thực của nó.

1- Vài nét về Qatar:

Qatar là một quốc gia Hồi giáo phát triển ở vùng Vịnh, Lãnh thổ Qatar nằm trên một bán đảo nhô ra vịnh Persis, có diện tích 11.437 km vuông, dân số khoảng 2.500.000 người nhưng chỉ có 313.000 dân bản địa (khoảng 12,1% dân số), còn lại là ngoại kiều. Hầu hết diện tích lãnh thổ là sa mạc cát và sỏi. Qatar có nền kinh tế chủ yếu dựa vào khai thác và chế biến dầu mỏ, khí đốt. Qatar có trữ lượng dầu mỏ khoảng 25 tỷ thùng, đứng thứ 14 trên thế giới và thứ 6 trong số các quốc gia vùng Vịnh; sản lượng khai thác khoảng trên 1,6 triệu thùng/ngày, đứng thứ 18 trên thế giới. Các mỏ khí thiên nhiên của Qatar có trữ lượng ước khoảng 7.000 tỷ km khối, chiếm khoảng 13% trữ lượng khí thiện nhiên toàn cầu. Qatar cũng là một trong 10 quốc gia giữ vị trí hàng đầu thế giới về khí hóa lỏng với sản lượng khoảng 10 tỷ mét khối/năm. Nhờ nền kinh tế dầu khí, Qatar là nước giàu nhất thế giới xét theo thu nhập bình quân. Năm 2016, GDP danh nghĩa/người của Qatar đạt 68.940 USD/người (thứ 4 thế giới) nhưng nếu tính theo sức mua tương đương (PPP) thì đạt 145.894 USD/người (thứ 1 thế giới).

Ngày 1/6/2017, Tổng thống Mỹ Donald Trump chính thức tuyên bố Mỹ sẽ không tham gia Hiệp định khí hậu Paris 2015-một hiệp định mang tính bước ngoặt của Liên Hợp Quốc sau nhiều năm đàm phán. Nhiều nước trên thế giới, trong đó có cả các đồng minh then chốt của Mỹ, đã lên tiếng phản đối quyết định này của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Vậy nên, thiết nghĩ chúng ta cũng cần tìm hiểu thêm do đâu chủ nhân Nhà Trắng lại đưa Mỹ quyết định gây tranh cãi như vậy trên phạm vi toàn cầu.

Thời điểm nước Mỹ đứng trước bước ngoặt lịch sử

Trong thời điểm này nước Mỹ đang đứng bước ngoặt lịch sử kể từ cuộc khủng hoảng bùng phát từ năm 2008. Đó không chỉ là cuộc khủng hoảng tài chính-kinh tế đơn thuần mà là cuộc khủng hoảng hệ thống đối với nước Mỹ, được thể hiện ở trên hai bình diện là mô hình phát triển và trật tự thế giới.

Trên bình diện mô hình phát triển, nước Mỹ đang đứng trước sự lựa chọn giữa mô hình chủ nghĩa tư bản tài chính-ngân hàng và mô hình tư bản công nghiệp trong thời đại mới. Mô hình tư bản tài chính-ngân hàng hình thành từ Hiệp định Breton-Wood được ký kết vào năm 1944, theo đó đồng đô la Mỹ (USD) được bảo đảm bằng vàng và chính thức trở thành đồng tiền chung của thế giới [1,2].